Eerste werkconferentie rond Communities of Practice

Vandaag heb ik de eerste werkconferentie rond communities of practice, georganiseerd door onder meer Paul Kersten, Joitske Hulsebosch en Paul Iske, bijgewoond. Het was een interessante dag, met interessante mensen en gesprekken vanuit allerlei verschillende invalshoeken. Wat me opviel was dat de bezoekers voornamelijk vanuit de meer non-profit hoek afkomstig waren: overheid en ontwikkelingsorganisatie. Het bedrijfsleven en de entrepreneurial sector was minder goed vertegenwoordigd (@advany hield de eer hoog).

Het thema van de dag was collectief leren rond communities of practice. Om dit collectieve leerproces te faciliteren waren vier hoofdthema’s opgezet, ieder met een eigen karakter en uitvoering. Zo was het thema rond business en CoPs vooral als een presentatie neergezet, terwijl het thema rond praktijkervaringen veel meer als open space was opgezet. De thema’s waren:

Communities of practice in het Nederlandse leerlandschap:

Binnen dit thema stond voornamelijk het benoemen van praktijkvoorbeelden centraal.

Faciliteren van een Community of Practice

Binnen dit thema stond de vraag of en zo ja, hoe je een community of practice kan faciliteren centraal. Ik heb deze discussie voor een deel bijgewoond en het was interessant om te zien dat iedereen heel erg op zoek was naar antwoorden op vragen van: “hoe begin ik dan?” (ik zou zeggen: begin gewoon), en “hoe houd ik een community levendig? ” (ik zou zeggen: zoek als facilitator de juiste mensen bij elkaar binnen een domein en probeer hen te motiveren door ze te vragen kennis te delen, te prikkelen en met voor hun interessante mensen in contact te brengen). Er kwamen voornamelijk vragen: oplossingsrichtingen of best practices bleven helaas nog even achterwege.

Ik had nog een leuk gesprek met iemand die binnen een ministerie opliep tegen de beperkingen die bestaande (interne) tools en portals met zich meebrengen. Ik hoop hem geïnspireerd te hebben ook eens buiten de organisatiegrenzen naar oplossingen te kijken.

Sturing en Management van een CoP:

Hierin stond voornamelijk de vraag centraal of en hoe CoPs gestuurd en gemanaged kunnen worden. Mijn eerste, puur vanuit de theorie gevormde reactie is nee, dus ik heb deze meeting niet bijgewoond :-).

CoP en business:

Binnen het thema CoPs en business stond het praktijkvoorbeeld van ABN Amro met haar Knowledge Communities centraal. Hier kwamen een aantal interessante praktijkcases naar voren waarbij ABN duidelijk meerwaarde heeft gehaald uit het gebruik van Communities of Practice. Zo is bijvoorbeeld het voorbeeld van ABN’s Prefered Banking rechtstreeks uit het Knowledge network overgenomen en in Nederland geïmplementeerd, zonder de additionele aanloop- en ontwikkelkosten. De besparing is zelfs zo groot dat het programma daarvan 25 jaar kan draaien!

Wat ik complexer vond aan het verhaal van ABN was de verschillende vormen van CoPs (of community vormen eigenlijk) die ze gebruikten. ABN onderkent bijvoorbeeld Value Added Teams die formeel bij elkaar zijn gezet om waarde te creeëren, Communities of Practice die vrijwilig ontstaan, Communities of Interest en Communities of Purpose. Wat zij als het verschil zien tussen deze vormen werd me niet helemaal duidelijk. Ook had ik graag gehoord of er een duidelijk verschil in de productiviteit of succes van de VAT’s ten opzichte van de CoP’s waarneembaar was. Dit is interessant, omdat VAT’s binnen ABN veel meer extrensiek gemotiveerd worden (jullie moeten een community vormen) en CoP’s veel meer informeel ontstaan. Op die vraag kwam helaas geen antwoord, dus dat blijft nog even gissen.

Nog drie dingen zijn me bijgebleven uit de voorbeelden die ABN aanhaalde:

  1. Het is niet: if you built it they will come, maar if they use it, the platform will built itself.
  2. Het instituut voor briljante mislukkingen (geniaal concept en maakt falen menselijk). Jammer dat je hier zo weinig over hebt gehoord in de media.
  3. Een waarderingsmodel voor succesvolle Communities of Practice kan opgezet worden op basis van de pijlers sponsorship, energie, proces en content / output. Door deze punten op een as te zetten kan je ze waarderen, waardoor een “vlak” ontstaat waarmee je kunt visualiseren hoe je community het doet. Scoort content bijvoorbeeld laag, dan weet je dat je de community moet faciliteren om meer op te leveren. Dit modelletje kan mij helpen in het meetbaarder maken van het succes van CoPs denk ik.

wat me opviel was dat veel mensen nog heel erg zoekende waren naar wat nu precies CoPs inhouden en kunnen betekenen. Ook werd de vraag hoe waarde ontleend kan worden aan een CoP veelvuldig gesteld. In het verhaal van ABN Amro rond Knowledge Communities werd hier wel op in gegaan, maar de conclusie blijft dat het toch heel moeilijk is om iets subjectivistisch als communities of practice met objectivistische maatstaven te meten. Maar misschien moet je dat ook wel niet willen (iets dat ook niet door Wenger wordt gestimuleerd).

Wat ik verder fascinerend vond is dat er een groot aantal mensen rond liep die wel over communities of practice spraken, maar zelf het werk van Etienne Wenger (in mijn ogen toch een van de grondleggers van het hele denken rond communities of practice) niet kenden. Dat deed mij doen beseffen dat de hele theorie rond communities of practice nog niet zo is uitgekauwd en gemeengoed is als je zou verwachten binnen zo’n groep.

De hele dag werd afgesloten met een round table waarin de vraag of er inmiddels al sprake is van een community of practice in wording centraal stond. Hier werd met een schoorvoetend ja op geantwoord. Duidelijk werd dat nog niet iedereen voor ogen had welke vragen ze gesteld wilden hebben en naar welke antwoorden ze op zoek waren. Iemand merkte op dat het vinden van antwoorden geen doel zou moeten zijn, maar dat een doel is nieuwe vragen vinden. Interessante gedachte, maar op die manier kom je niet verder.\

Wat duidelijk werd (en terecht opgemerkt) is dat er nog geen sprake is van een gedeeld domein en practice waar de bezoekers van de conferentie een community of practice rond zou willen vormen. De groep is nu bij elkaar gekomen rond een gedeelde interesse rond Communities of Practice. Die interesse heeft de bezoekers getriggerd de conferentie te gaan bezoeken. Om werkelijk van een CoP te kunnen spreken zal deze interesse moeten worden uitgebouwd naar een gedeelde practice en domein, zodat we ook met elkaar kunnen gaan creëren. Maar dat is zeker iets dat voor een tweede bijeenkomst verder uitgewerkt kan worden. De basis is in ieder geval gelegd.

If you enjoyed this post, make sure you subscribe to my RSS feed!